Gezagsverhouding bepalend voor dienstbetrekking van gedetacheerde zelfstandige

14 mei 2007 | Centrale Raad van Beroep | jurisprudentie | LJN: AU2444, 03/5236

Kleine zelfstandigen maken nogal eens gebruik van detacheringbureaus om aan opdrachten te komen. De detacheerder ontvangt een fee voor zijn bemiddeling tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. De opzet is dat de opdrachtnemer niet in dienstbetrekking is bij de opdrachtgever, maar als een soort freelancer de opdracht uitvoert. In de praktijk komt het nogal eens voor dat het UWV uitgaat van een verzekeringsplichtige arbeidsverhouding. Omdat een detacheringsovereenkomst vergelijkbaar is met een uitzendovereenkomst moet binnen de driepartijenrelatie (opdrachtgever, opdrachtnemer en detacheerder) worden beoordeeld of aan de drie criteria voor een privaatrechtelijke dienstbetrekking is voldaan. De eerste twee leveren meestal geen probleem op. Aan de verplichting tot persoonlijke arbeidsverrichting is meestal voldaan omdat de opdrachtgever een bepaalde kwaliteit verwacht van de opdrachtnemer. Vervanging door een willekeurige derde is niet aan de orde. Ook aan de verplichting tot loonbetaling wordt voldaan als de opdrachtnemer voor zijn diensten wordt betaald. Struikelblok voor de verzekeringsplicht vormt de gezagsverhouding. De vraag is namelijk of de werkzaamheden onder het toezicht en de leiding van de opdrachtgever worden verricht. Is dat het geval dan is sprake van een dienstbetrekking.

In een bijzonder geval was voor de opdrachtgever binnen de gegeven specifieke opdracht slechts het door de opdrachtnemer op te stellen eindrapport van belang. De opdrachtnemer had de vrijheid om de opdracht naar eigen inzicht in te vullen. Door het ontbreken van een gezagsverhouding was er geen privaatrechtelijke dienstbetrekking en dus geen verzekeringsplicht. In twee min of meer vergelijkbare situaties – detachering van een automatiseringsdeskundige en van walsmachinisten in de wegenbouw – kwam de Centrale Raad van Beroep tot een ander oordeel. Uit onderzoek van het UWV bleek dat de automatiseerder bij de opdrachtgever in teamverband werkte en ondanks zijn kennis en ervaring onder leiding en toezicht van de door de opdrachtgever aangestelde projectleider stond. De walsmachinisten verrichtten hun werkzaamheden onder leiding en toezicht van de uitvoerders van de wegenbouwer. Daarmee was sprake van een gezagsverhouding en dus van een privaatrechtelijke dienstbetrekking.